Khi “mua bán nợ” trở thành vỏ bọc cho hoạt động cưỡng đoạt tài sản

Điển hình vụ việc liên quan đến đối tượng Hoành cho thấy một thủ đoạn đáng chú ý: Hợp đồng mua bán nợ được sử dụng như một lớp vỏ pháp lý cho quan hệ thực chất là thuê người đi đòi tiền. Tỷ lệ ăn chia 22% - 78%, việc Hoành trực tiếp chỉ đạo nhân viên nhiều lần đến trung tâm ngoại ngữ, lớn tiếng gọi tên người thân, tự ý kiểm tra giấy tờ, gây áp lực và tiếp tục thực hiện hành vi dù đã được lực lượng chức năng yêu cầu chấm dứt là những tình tiết cần được nhìn nhận vượt ra ngoài một tranh chấp dân sự thông thường.

Về bản chất pháp lý, ranh giới quan trọng nằm ở phương thức thu hồi tiền. Điều 170 Bộ luật Hình sự quy định tội cưỡng đoạt tài sản đối với trường hợp đe dọa dùng vũ lực hoặc sử dụng thủ đoạn khác uy hiếp tinh thần nhằm chiếm đoạt tài sản. Khung hình phạt tăng lên khi có tổ chức, có tính chất chuyên nghiệp, số tiền chiếm đoạt lớn hoặc gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội.

Điều đáng lo hơn là mô hình này có thể tạo ra một “ngành công nghiệp gây sức ép”: người thuê cung cấp thông tin con nợ, doanh nghiệp đứng tên hợp đồng, nhóm nhân viên trực tiếp đến hiện trường, người quay phim hoặc theo dõi, còn giấy tờ mua bán nợ được dùng để giải thích hoạt động khi bị kiểm tra. Cơ quan Công an TP.HCM từng công bố các vụ việc có mô thức tương tự, trong đó có Công ty mua bán nợ Đất Bắc, Công ty TNHH dịch vụ Bảo vệ - Vệ sĩ - Mua bán nợ 620 và Công ty TNHH mua bán nợ Bắc Nam, với Hồ Thành Được được xác định là người cầm đầu đường dây trong vụ án được điều tra năm 2025.

Cuối năm 2025, cơ quan điều tra TP.HCM tiếp tục công bố việc khởi tố 15 đối tượng liên quan các nhóm núp bóng doanh nghiệp mua bán nợ, trong đó có nhóm liên quan Công ty TNHH Mua bán nợ Lê Phong Gia Lai do Lê Tuấn Phong cầm đầu, Công ty TNHH Mua bán nợ Hoàng Phát do Đỗ Văn Hoàng cầm đầu và nhóm Nguyễn Trung Đức. Cơ quan điều tra cho biết các đối tượng bị điều tra về tội cưỡng đoạt tài sản; một trường hợp khác bị điều tra về cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự.

Đến tháng 4/2026, Công an TP.HCM tiếp tục công bố vụ án liên quan Công ty TNHH Mua bán nợ Nhất Tín và nhóm Hồ Minh Đạt, Nguyễn Thị Giang cùng một số người khác. Cơ quan điều tra cho rằng nhóm này sử dụng hợp đồng mua bán nợ để hợp thức hóa hoạt động đòi nợ thuê và đã khởi tố các bị can về tội cưỡng đoạt tài sản.

Những vụ việc trên cho thấy hậu quả không chỉ dừng ở số tiền bị ép giao. Người bị đòi nợ có thể mất việc làm, ảnh hưởng hoạt động kinh doanh, danh dự, quan hệ gia đình; doanh nghiệp có thể bị gián đoạn hoạt động và nhân viên bị kéo vào tranh chấp. Ngược lại, chính chủ nợ thuê dịch vụ cũng có thể đối diện rủi ro pháp lý nếu biết hoặc tham gia vào phương thức thu hồi nợ trái pháp luật.

Điểm cần tránh là nhầm lẫn giữa quyền đòi một khoản tiền hợp pháp và quyền dùng biện pháp trái pháp luật để lấy tiền. Khi có tranh chấp, con đường an toàn là thương lượng, hòa giải, khởi kiện và thi hành án theo quy định. Không nên thuê cá nhân, nhóm người tụ tập gây áp lực, đe dọa, bôi nhọ hoặc xâm nhập nơi ở, nơi làm việc của người có nghĩa vụ trả tiền.

Đối với người bị đòi nợ, việc lưu giữ camera, tin nhắn, ghi âm, hợp đồng, thông tin chuyển tiền, biển số phương tiện và trình báo sớm cho cơ quan Công an có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Còn đối với doanh nghiệp, một con dấu, hợp đồng mua bán nợ hay tên gọi “xử lý nợ” không thể trở thành lá chắn trước trách nhiệm hình sự nếu hoạt động thực tế đã chuyển thành hành vi uy hiếp, cưỡng ép hoặc chiếm đoạt tài sản.

Gần đây nhất, ngày 30/9, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an Thành phố Hồ Chí Minh đã ra Quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can, ra Lệnh bắt bị can để tạm giam đối với Phạm Văn Hoành (sinh năm 1979; hiện ngụ tại Phường Linh Xuân), Đoàn Văn Bốn (sinh năm 1984; hiện ngụ tại tỉnh Ninh Bình), Lưu Văn Thanh (sinh năm 1986; hiện ngụ tại tỉnh Thanh Hóa), Mai Danh Kiệm (sinh năm 1985; hiện ngụ tại tỉnh Thanh Hóa), Nguyễn Thị Hà (sinh năm 1990; sinh năm tỉnh Thanh Hóa) và Nguyễn Văn Ba (sinh năm 1984; hiện ngụ tại Phường Dĩ An) về tội “cưỡng đoạt tài sản”.