Từ vụ 10 tấn đường qua sông Sê pôn: Cảnh báo pháp lý về buôn lậu và vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới

Theo thông tin ban đầu, khoảng 23h50 ngày 20/9/2026, tại khu vực bờ sông Sê Pôn thuộc thôn Tân Thành, xã Lao Bảo, lực lượng chức năng phát hiện một thuyền máy do Sẳm Phăn Nốt Kong Thả Vy Khun điều khiển, trên thuyền có 3.200 kg đường kính trắng do Thái Lan sản xuất. Tại khu vực bờ sông, Lê Thuận Tuấn cùng một số người đang bốc đường từ thuyền lên bờ để đưa đến hai xe tải. Qua kiểm tra, hai xe chở thêm 6.800 kg đường. Tổng số hàng được phát hiện là 10.000 kg và theo thông tin công bố, tại thời điểm kiểm tra không có hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc hợp pháp.

Điểm đáng chú ý về mặt pháp lý là hành vi của hai bị can được xác định theo hai tội danh khác nhau.

Điều 188 Bộ luật Hình sự quy định tội “Buôn lậu”, tập trung vào hành vi buôn bán hàng hóa qua biên giới hoặc từ khu phi thuế quan vào nội địa, ngược lại trái quy định pháp luật và đáp ứng các điều kiện luật định về giá trị hàng hóa hoặc các trường hợp đặc biệt. Trong khi đó, Điều 189 điều chỉnh hành vi vận chuyển hàng hóa qua biên giới trái pháp luật khi đáp ứng các dấu hiệu cấu thành tội phạm.

Vì vậy, không phải cứ mang hàng hóa qua biên giới mà không có hóa đơn, chứng từ là mặc nhiên kết luận một người phạm tội buôn lậu. Cơ quan tiến hành tố tụng phải làm rõ toàn bộ quá trình giao dịch, nguồn hàng, phương thức đưa hàng qua biên giới, giá trị hàng hóa, vai trò của từng người, mục đích vụ lợi, sự thống nhất ý chí giữa các bên và những chứng cứ khác có liên quan.

Trong vụ việc này, thông tin điều tra ban đầu cho thấy Lê Thuận Tuấn có sự móc nối với một người Lào để mua số đường nói trên, vận chuyển trái phép từ Lào vào Việt Nam nhằm bán kiếm lời. Nếu các tình tiết này được chứng minh bằng chứng cứ hợp pháp, hành vi có thể cho thấy vai trò của người tổ chức, người mua và tiêu thụ hàng hóa trong một hoạt động buôn bán qua biên giới trái pháp luật. Đối với người trực tiếp điều khiển phương tiện vận chuyển hàng từ bên kia biên giới vào Việt Nam, cơ quan điều tra xem xét trách nhiệm theo Điều 189 là phù hợp với hướng xử lý được công bố.

Điều đáng suy ngẫm ở đây không chỉ nằm ở con số 10 tấn đường, mà còn ở phương thức lợi dụng tuyến sông biên giới để đưa hàng vào nội địa, né tránh sự kiểm soát của cơ quan chức năng. Hoạt động xuất nhập khẩu hợp pháp phải tuân thủ quy định về thủ tục hải quan, nguồn gốc hàng hóa và các nghĩa vụ liên quan. Luật Hải quan đặt ra cơ chế quản lý, kiểm tra, giám sát đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu nhằm bảo đảm trật tự quản lý nhà nước và quyền lợi hợp pháp của Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Từ vụ việc này, người dân, đặc biệt những người sinh sống, kinh doanh tại khu vực biên giới, cần nhận thức rõ rằng lợi nhuận từ việc vận chuyển hoặc kinh doanh hàng hóa không rõ nguồn gốc có thể kéo theo trách nhiệm pháp lý rất nghiêm trọng. Không nên vì tiền công vận chuyển, tiền thuê chở hàng hoặc lợi nhuận trước mắt mà nhận vận chuyển hàng qua biên giới khi không biết rõ nguồn gốc và tính hợp pháp của hàng hóa.

Phòng, chống buôn lậu không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng Công an, Hải quan, Bộ đội Biên phòng và các cơ quan chức năng. Đó còn là trách nhiệm của mỗi cá nhân, doanh nghiệp và cộng đồng trong việc tôn trọng pháp luật, kinh doanh minh bạch, không tiếp tay cho hàng hóa nhập lậu.

Cần nhấn mạnh rằng, tại thời điểm hiện nay, vụ án vẫn đang được điều tra, làm rõ. Các bị can được pháp luật bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, đồng thời phải được coi là không có tội cho đến khi được chứng minh theo trình tự luật định và có bản án kết tội của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật.

Thông điệp pháp lý từ vụ việc: Kinh doanh hợp pháp là con đường bền vững; lợi nhuận bất chính từ việc đưa hàng hóa qua biên giới trái pháp luật không chỉ làm méo mó môi trường kinh doanh, ảnh hưởng đến nguồn thu ngân sách và trật tự quản lý kinh tế mà còn có thể khiến người tham gia phải đối diện với trách nhiệm hình sự.

Góc nhìn của Luật sư và Tư vấn viên pháp luật – Trung tâm Tư vấn Pháp luật tỉnh Quảng Trị