Anh Nguyễn Trọng Hóa hỏi: Trong một lần xảy ra mâu thuẫn, tôi và một người quen có lời qua tiếng lại. Do nóng giận, tôi đã lấy một chiếc gậy bằng kim loại đánh vào người anh ấy khiến anh ấy bị thương và phải nhập viện. Sau đó, gia đình tôi đã chủ động xin lỗi, hỗ trợ tiền viện phí và người bị thương cũng nói sẽ không yêu cầu bồi thường thêm. Tôi được biết tỷ lệ tổn thương cơ thể của anh ấy có thể dưới 11%. Vậy trong trường hợp dùng gậy đánh người gây thương tích như trên, nếu tỷ lệ thương tật dưới 11% thì tôi có bị xử lý hình sự không? Việc gia đình tôi đã bồi thường, người bị hại xin giảm nhẹ có làm tôi không bị truy cứu trách nhiệm hình sự?
Nội dung bài viết
Luật sư trả lời:
Trước hết, cần khẳng định rằng việc người gây thương tích đã xin lỗi, bồi thường hoặc người bị hại có đơn đề nghị giảm nhẹ là những tình tiết có thể được cơ quan tiến hành tố tụng xem xét, nhưng không đồng nghĩa với việc đương nhiên được miễn trách nhiệm hình sự.
Theo Điều 134 Bộ luật Hình sự 2015, được sửa đổi, bổ sung năm 2017, người nào cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% đến 30%, hoặc dưới 11% nhưng thuộc một trong các trường hợp luật định, vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Một trong những trường hợp đó là “dùng vũ khí, vật liệu nổ, hung khí nguy hiểm”. Khung hình phạt tại khoản 1 Điều 134 là cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.
Như vậy, không nên hiểu rằng cứ thương tích dưới 11% thì chỉ bị xử phạt hành chính. Nếu cơ quan có thẩm quyền xác định vật được sử dụng là hung khí nguy hiểm và người thực hiện có lỗi cố ý gây thương tích thì hành vi vẫn có thể cấu thành tội phạm, mặc dù tỷ lệ tổn thương cơ thể dưới 11%.
Đối với trường hợp nêu trên, chiếc gậy kim loại có được xác định là hung khí nguy hiểm hay không không chỉ phụ thuộc vào tên gọi của đồ vật. Cơ quan tiến hành tố tụng sẽ xem xét đặc điểm, tính chất, khả năng gây sát thương của vật được sử dụng, cách thức sử dụng, vị trí bị đánh, mức độ nguy hiểm của hành vi và những tình tiết cụ thể của vụ việc.
Tỷ lệ tổn thương cơ thể cũng là một căn cứ quan trọng để xác định trách nhiệm hình sự và khung hình phạt. Chẳng hạn, theo Điều 134, trường hợp gây thương tích từ 31% đến 60% thuộc khoản 2, có khung hình phạt từ 02 năm đến 06 năm tù; nếu tỷ lệ từ 31% đến 60% nhưng có tình tiết định khung như sử dụng hung khí nguy hiểm thì vẫn thuộc trường hợp nghiêm trọng hơn theo quy định của điều luật.
Đáng lưu ý, người gây thương tích cũng có thể phải bồi thường thiệt hại cho người bị xâm phạm sức khỏe. Việc tự nguyện đưa người bị hại đi cấp cứu, thanh toán chi phí điều trị, bồi thường thiệt hại và thành thật xin lỗi có thể thể hiện thái độ khắc phục hậu quả. Trong quá trình giải quyết vụ án, những tình tiết này có thể được xem xét khi đánh giá trách nhiệm của người phạm tội và quyết định hình phạt.
Tuy nhiên, việc xử lý cụ thể còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố: nguyên nhân xảy ra mâu thuẫn, mức độ cố ý, loại hung khí, cách thức tấn công, số lần đánh, vị trí trên cơ thể bị tác động, kết quả giám định tổn thương cơ thể, hậu quả thực tế và các tình tiết khác của vụ việc.
Vì vậy, không nên vì nghĩ thương tích dưới 11% hoặc đã bồi thường cho người bị hại mà chủ quan cho rằng chắc chắn không bị xử lý hình sự. Khi đã sử dụng hung khí để tấn công người khác, hành vi có thể bị đánh giá nghiêm khắc hơn ngay cả khi tỷ lệ tổn thương cơ thể không cao.
Pháp luật hình sự không chỉ nhằm xử lý hậu quả đã xảy ra mà còn đặt ra yêu cầu phòng ngừa những hành vi dùng bạo lực xâm phạm sức khỏe, tính mạng của người khác. Vì vậy, khi xảy ra mâu thuẫn, việc kiềm chế, tìm cách giải quyết bằng đối thoại hoặc nhờ cơ quan có thẩm quyền can thiệp luôn là lựa chọn an toàn hơn rất nhiều so với việc sử dụng hung khí.
Xuân Hiển
