Vụ mạo danh Phó Ban Nội chính Trung ương để lừa đảo hơn 30 tỷ đồng: Nhìn từ góc độ luật sư

Điểm cốt lõi để xác định tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản là thủ đoạn gian dối phải được thực hiện nhằm làm cho người bị hại tin tưởng và tự nguyện giao tài sản, từ đó người phạm tội chiếm đoạt tài sản. Điều 174 Bộ luật Hình sự năm 2015, được sửa đổi, bổ sung, quy định trách nhiệm hình sự đối với hành vi dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tài sản. Bộ luật Hình sự hiện hành được ban hành theo Luật số 100/2015/QH13.

Trong vụ việc này, việc mạo danh Phó Trưởng Ban Nội chính Trung ương cần được xem xét như một phương thức, thủ đoạn gian dối. Chức vụ được mạo danh càng cao thì khả năng tạo dựng niềm tin, tác động đến nhận thức của người bị hại càng lớn. Đáng chú ý, số tiền bị cáo buộc chiếm đoạt lên tới 30,5 tỷ đồng. Nếu được chứng minh tại các giai đoạn tố tụng, đây là giá trị tài sản đặc biệt lớn và là tình tiết định khung rất nghiêm trọng của tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Về mặt chủ quan, cơ quan tiến hành tố tụng cần làm rõ thời điểm Vũ nảy sinh ý định chiếm đoạt, mục đích thực sự khi nhận tiền, những cam kết đã đưa ra, dòng tiền sau khi nhận và khả năng thực tế của bị can trong việc thực hiện các công việc mà mình cam kết. Đây là những căn cứ quan trọng để phân biệt giữa quan hệ dân sự không thực hiện được và hành vi lừa đảo hình sự.

Ngoài ra, nếu quá trình điều tra chứng minh có việc sử dụng giấy tờ giả, tài liệu giả hoặc thực hiện thêm hành vi giả mạo chức vụ nhằm phục vụ việc phạm tội, cơ quan tố tụng cần tiếp tục xem xét trách nhiệm pháp lý đối với từng hành vi cụ thể. Tuy nhiên, việc xác định có xử lý thêm tội danh hay không phải căn cứ vào chứng cứ thực tế và nguyên tắc không suy đoán tội phạm.

Từ góc nhìn bảo vệ pháp luật, vụ việc là lời cảnh báo về thủ đoạn lợi dụng danh nghĩa cơ quan nhà nước, chức vụ và uy tín của cán bộ để đánh vào tâm lý tin tưởng, lòng tham hoặc kỳ vọng về lợi ích kinh tế của người khác. Pháp luật không chỉ bảo vệ quyền sở hữu tài sản mà còn bảo vệ sự nghiêm minh, uy tín của cơ quan nhà nước trước những hành vi lợi dụng danh nghĩa công quyền để trục lợi.